नेपाली युनिकोड टाइपिङ तथा स्मार्ट सुझाव निर्देशिका (v3.0)
Google Input Tools जस्तै लाइभ शब्द सुझाव (Floating IME Popup), 'ग्यास' vs 'ज्ञान' विविधीकरण, स्वरवर्ण, व्यञ्जनवर्ण, संयुक्त वर्ण, ऋ-कार, धार्मिक संकेत र दैनिक प्रयोगका सम्पूर्ण शब्दहरूको आधिकारिक टाइपिङ नियमहरू।
नयाँ संस्करण (v3.0) का प्रमुख विशेषताहरू र Google Input Tools सुझाव बक्स
नयाँ script.js (v3.0) ले Google Input Tools जस्तै जाभास्क्रिप्टबाटै लाइभ शब्द सुझाव (Floating Candidate Suggestion Box) सिधै टेक्स्ट बक्समा उपलब्ध गराउँछ। यसले गर्दा टाइप गर्दागर्दै १ देखि ६ वटा विकल्पहरू तुरुन्तै रोज्न सकिन्छ।
'ग्यास' (ग्य) र 'ज्ञान' (ज्ञ) समस्या पूर्ण समाधान
पहिले gy टाइप गर्दा सधैं 'ज्ञ' मात्र बन्ने गर्थ्यो। अब gyaas वा gyas ले सिधै ग्यास, gyaraha ले ग्यारह, bhagya ले भाग्य, र gyan ले ज्ञान स्वतः छुट्याउँछ।
लाइभ पपअप सुझाव (Candidate Suggestions)
टाइप गर्दागर्दै कर्सर नजिकै १ देखि ६ सम्मका सम्भावित नेपाली शब्दहरूको सूची देखिन्छ। उदाहरणका लागि gyaa टाइप गर्दा पपअपमा 1. ग्या, 2. गया, 3. जया, 4. ग्यास, 5. ज्ञा, 6. gyaa देखा पर्दछ।
किबोर्ड सर्टकट कन्ट्रोल (Keyboard Controls)
किबोर्डको १ देखि ६ अंक थिच्दा सोही नम्बरको शब्द चयन हुन्छ। Up (▲) / Down (▼) वा Tab ले विकल्प छान्न सकिन्छ र Space / Enter ले शब्द लक हुन्छ।
| चाहिएको अक्षर / शब्द | रोमन कोड (Roman Input) | उदाहरणहरू (Word Examples) | विवरण |
|---|---|---|---|
| ग्य / ग्या (आधा ग + य) | gyaas / Gy / g_y |
gyaas/gyas → ग्यास, gyaraha → ग्यारह, bhagya → भाग्य, yogya → योग्य | आधुनिक तथा आगन्तुक शब्दहरू |
| गय / गया (पूरा ग + या) | gaya / gayaa / g^yaa |
gaya/gayaa → गया, gayo → गयो, gaye → गए | पूर्ण ग र य जोडिएका क्रियापद |
| ज्ञ / ज्ञा (ज्ञानीको ज्ञ) | gyan / jn / GY |
gyan/jnan → ज्ञान, vigyan → विज्ञान, pragya → प्रज्ञा, yagya → यज्ञ | तत्सम तथा संस्कृत मूलका शब्दहरू |
स्वरवर्ण र मात्राहरू (Vowels & Dependent Matras — अ देखि अः सम्म)
कुनै पनि व्यञ्जन अक्षर (जस्तै k = क) पछाडि तलका स्वरको रोमन कोड थप्दा स्वतः सम्बन्धित मात्रा लाग्दछ:
| स्वरवर्ण | मात्रा | रोमन कोड | 'क' मा मात्रा | शब्द उदाहरणहरू |
|---|---|---|---|---|
| अ | (अकार - स्वतः) | a |
क (ka) |
kalam → कलम, ghar → घर |
| आ | ◌ा (आकार) | aa / A |
का (kaa / kA) |
kaam → काम, aama → आमा |
| इ | ि◌ (ह्रस्व इकार) | i |
कि (ki) |
kitab → किताब, din → दिन |
| ई | ◌ी (दीर्घ ईकार) | ee / I |
की (kee / kI) |
nepali → नेपाली, nadi / nadI → नदी |
| उ | ◌ु (ह्रस्व उकार) | u |
कु (ku) |
kura → कुरा, sukha → सुख |
| ऊ | ◌ू (दीर्घ ऊकार) | oo / U |
कू (koo / kU) |
phool / phUl → फूल, pUra → पूरा |
| ऋ | ◌ृ (ऋकार) | Ri / rri / ^ri |
कृ (kRi / krri) |
kRipa → कृपा, gRiha → गृह, Rishi → ऋषि |
| ए | ◌े (एकार) | e / E |
के (ke) |
desh → देश, mero → मेरो |
| ऐ | ◌ै (ऐकार) | ai |
कै (kai) |
sabai → सबै, paisa → पैसा |
| ओ | ◌ो (ओकार) | o / O |
को (ko) |
ramro → राम्रो, pokhara → पोखरा |
| औ | ◌ौ (औकार) | au |
कौ (kau) |
aushadhi → औषधि, mausam → मौसम |
| औँ | ◌ौँ (अनुनासिक औँ) | aun / au~ |
कौँ (kaun / kau~) |
garau~ / garaun → गरौँ, aau~ → आऊँ |
| अं | ◌ं (शिरबिन्दु / अनुस्वार) | * / M |
कं (ka* / kaM) |
sa*sar / saMsar → संसार, va*sha → वंश |
| अः | ◌ः (विसर्ग) | : / H |
कः (ka: / kaH) |
du:kha → दुःख, ataH / ata: → अतः |
व्यञ्जनवर्णहरू (Consonants — क देखि ह सम्म)
नेपाली वर्णमालाका ३६ व्यञ्जनवर्णहरू टाइप गर्दा त-वर्ग (पातलो) का लागि सानो अक्षर (lowercase) र ट-वर्ग (मोटो) का लागि ठूलो अक्षर (Capital Letter) प्रयोग गरिन्छ:
| वर्ग (Group) | पहिलो | दोस्रो | तेस्रो | चौथो | पाँचौँ (पञ्चम वर्ण) |
|---|---|---|---|---|---|
| क-वर्ग | क = ka / qa |
ख = kha |
ग = ga |
घ = gha |
ङ = nga (अन्त्यमा ng) |
| च-वर्ग | च = cha |
छ = chha / Cha |
ज = ja / za |
झ = jha |
ञ = yna / nya |
| ट-वर्ग (मोटो) | ट = Ta |
ठ = Tha |
ड = Da |
ढ = Dha |
ण = Na / ~Na |
| त-वर्ग (पातलो) | त = ta |
थ = tha |
द = da |
ध = dha |
न = na |
| प-वर्ग | प = pa |
फ = pha / fa |
ब = ba |
भ = bha |
म = ma |
| अन्तस्थ | य = ya |
र = ra |
ल = la |
व = wa / va |
ळ = La |
| ऊष्म / स-वर्ग | श = sha (मोटो) |
ष = Sha / S (पेट चिरेको) |
स = sa (पातलो) |
ह = ha |
— |
N लेख्दा पातलो न नै बन्छ (जस्तै: Nepal → नेपाल, Namaste → नमस्ते)। शब्दको बीचमा वा अन्त्यमा क्यापिटल N लेख्दा मोटो ण बन्छ (जस्तै: guNa → गुण, karNa → कर्ण, baaN → बाण)। शब्दको सुरुमै मोटो 'ण' चाहिएमा ~N प्रयोग गर्नुहोस्।
संयुक्त अक्षर र आधा अक्षर लेख्ने नियम (Conjuncts & Half-Letters)
टुलमा Smart Conjuncts अन हुँदा दुईवटा व्यञ्जनवर्णको बीचमा स्वर (a, i, u, e, o) नराखी टाइप गर्दा अगाडिको अक्षर स्वतः आधा बन्छ:
| संयुक्त अक्षर | रोमन कोड | उदाहरण १ | उदाहरण २ |
|---|---|---|---|
| ग्य / ग्या | gyaas / Gy / g_y |
gyaas/gyas → ग्यास | bhagya → भाग्य, yogya → योग्य |
| ज्ञ | gyan / jna / GY |
gyan → ज्ञान, pragya → प्रज्ञा | vigyan/bigyan → विज्ञान |
| क्ष | ksha / xa |
kshama/xama → क्षमा | kshetra/xetra → क्षेत्र |
| त्र / त्रि | tra / tri |
patra → पत्र, rashtra → राष्ट्र | tri → त्रि, stri/stree → स्त्री |
| श्र / श्री | shra / shree / sri |
shram → श्रम, shraddha → श्रद्धा | shree → श्री, shriman → श्रीमान् |
| न्छ | nchha |
hunchha → हुन्छ, garchha → गर्छ | manchhe → मान्छे, kanchha → कान्छा |
| ञ्च | ncha |
sanchar → सञ्चार, sanchai → सञ्चै | pancha → पञ्च, mancha → मञ्च |
| ङ्ग / ङ्क / ङ्ख | nga / ngga / nka / ngkha |
ranga → रङ्ग, mangal → मङ्गल | sankhya → सङ्ख्या, pankha → पङ्खा |
| स्त / स्थ / स्व | sta / stha / swa |
namaste → नमस्ते, sthan → स्थान | swagat → स्वागत, swasthya → स्वास्थ्य |
| प्र / क्र / ग्र / द्र | pra / kra / gra / dra |
prakash → प्रकाश, kram → क्रम | gram → ग्राम, chandra → चन्द्र |
| द्ध / द्य / ध्य | ddha / dya / dhya |
buddha → बुद्ध, shuddha → शुद्ध | vidyalaya → विद्यालय, adhyayan → अध्ययन |
| व्य / ब्य / प्या / न्या | vya / bya / pya / nya |
vyakti → व्यक्ति, vyapar → व्यापार | pyaro → प्यारो, nyano → न्यानो |
| र् (रेफ - माथिको र) | r + व्यञ्जन (वा R_) |
karma → कर्म, dharma → धर्म | surya → सूर्य, karyakram → कार्यक्रम |
• जबरजस्ती आधा अक्षर (_): शब्दको अन्त्यमा हलन्त राख्न अन्डरस्कोर प्रयोग गर्नुहोस्। जस्तै:
g_yaas → ग्यास, namas_te → नमस्ते, mahan_ → महान्।• आधा अक्षर रोकी पूरा अक्षर बनाउने (^ वा a): दुई व्यञ्जन जोडिन नदिन बीचमा
^ वा a राख्नुहोस्। जस्तै: karma बाट कर्म बन्छ, तर kar^ma वा karama ले करम बनाउँछ; त्यस्तै g^yaa ले गया बनाउँछ।
विशेष चिन्ह, धार्मिक सङ्केत, अङ्क र अङ्ग्रेजी शब्द (Special Symbols & Rules)
| चिन्ह / सुविधा | नेपाली रूप | रोमन कोड | प्रयोग र उदाहरणहरू |
|---|---|---|---|
| चन्द्रबिन्दु | ◌ँ | ~ / ** |
gaau~ → गाउँ, aau~ → आऊँ, paanch → पाँच, ta~ → तँ |
| शिरबिन्दु (अनुस्वार) | ◌ं | * / M |
sa*sar / saMsar → संसार, ka* → कं |
| विसर्ग | ◌ः | : / H |
du:kha → दुःख, praya: → प्रायः, ataH → अतः |
| पूर्णविराम र डबल दण्ड | । / ॥ | . / .. / || |
एक थोप्ला . → । (वाक्य टुङ्ग्याउन), दुई थोप्ला .. वा || → ॥ |
| अवग्रह | ऽ | $ |
om$ → ओम्ऽ (लम्ब्याइएको स्वर संकेत) |
| धार्मिक ॐ र स्वस्तिक | ॐ / 卐 | om# / swastik# |
# राख्दा: om# → ॐ, swastik# → 卐 (# नराख्दा om → ओम, swastik → स्वस्तिक) |
| नेपाली अङ्कहरू | ० १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ | 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 |
2083 → २०८३, दशमलव अङ्क 3.14 → ३.१४ (दशमलव सुरक्षित रहन्छ) |
| अङ्ग्रेजी शब्द सुरक्षित राख्ने | English Text | {text} |
mero {website} → मेरो website, {2026} → 2026 |
| वेबसाइट र इमेल | (स्वतः सुरक्षित) | URL / Email | gurungdhan.com.np र info@site.com स्वतः अङ्ग्रेजीमै रहन्छन्। |
दैनिक प्रयोगका महत्त्वपूर्ण शब्दहरूको द्रुत तालिका (Quick Word Cheat Sheet)
प्रयोगकर्ताहरूले बारम्बार लेख्ने र झुक्किने शब्दहरू सजिलै टाइप गर्न तलको तालिका हेर्नुहोस्:
| नेपाली शब्द | रोमन कोड | नेपाली शब्द | रोमन कोड |
|---|---|---|---|
| ग्यास / ग्यारह / ग्यारेज | gyaas / gyaraha / gyarej |
ज्ञान / विज्ञान / प्रज्ञा / यज्ञ | gyan / vigyan / pragya / yagya |
| तपाईं / तपाईंलाई | tapai / tapailai |
हजुर / उहाँ / वहाँ | hajur / uha / waha |
| मलाई / कसलाई / सबैलाई | malai / kaslai / sabailai |
हामीलाई / तिमीलाई | hamilai / timilai |
| हुन्छ / हुनुहुन्छ / गर्छ | hunchha / hunuhunchha / garchha |
छैन / थिएन / भएन | chhaina / thiyena / bhayena |
| भएको / बनाएको / गरेको | bhayeko / banayeko / gareko |
भएभरको / सकिरहेको | bhayebharko / sakiraheko |
| गरिदिनुहोस् / बनाइदिनुहोस् | garidinuhos / banaidinuhos |
गर्दा / लेख्दा / पढ्दा / भन्दा | garda / lekhda / padhda / bhanda |
| यहाँ / त्यहाँ / कहाँ / जहाँ | yaha / tyaha / kaha / jaha |
गाउँ / ठाउँ / नाउँ | gaun (वा gaau~) / thaun |
| एउटा / दुईटा / तीनटा | euta / duita / tinta |
ठूलो / सानो / राम्रो / मीठो | thulo / sano / ramro / mitho |
| अगाडि / पछाडि / बिस्तारै | agadi / pachhadi / bistaarai |
गाह्रो / अप्ठ्यारो / सजिलो | garho / apthyaro / sajilo |
| शब्दहरू / त्रुटिहरू / कुराहरू | shabdaharu / trutiharu / kuraharu |
मान्छे / कान्छा / सञ्चै | manchhe / kanchha / sanchai |
| कृपा / कृषि / पृथ्वी / मृत्यु | kripa / krishi / prithvi / mrityu |
दृष्टि / सृष्टि / समृद्ध / संस्कृति | drishti / srishti / samriddhi / sanskriti |
| राष्ट्र / राष्ट्रिय / अन्तर्राष्ट्रिय | rashtra / rashtriya / antarrashtriya |
विद्यालय / विश्वविद्यालय | vidyalaya / vishwavidyalaya |
| स्वास्थ्य / व्यवस्था / अवस्था / संस्था | swasthya / vyavastha / avastha / sanstha |
काठमाडौँ / पोखरा / नेपालमा | kathmandu / pokhara / nepalma |
तयार हुनुहुन्छ? अहिले नै टाइप सुरु गर्नुहोस्!
Google Input Tools जस्तै लाइभ शब्द सुझाव (IME Popup) सहितको नेपाली युनिकोड कन्भर्टरमा गई द्रुत र शुद्ध टाइपिङको अनुभव लिनुहोस्।
कन्भर्टरमा जानुहोस् (Open Converter) →